EEN REDACTEUR IS EEN PURE MUGGENZIFTER, EEN CRITICASTER, EEN KOMMANEUKER

//EEN REDACTEUR IS EEN PURE MUGGENZIFTER, EEN CRITICASTER, EEN KOMMANEUKER

EEN REDACTEUR IS EEN PURE MUGGENZIFTER, EEN CRITICASTER, EEN KOMMANEUKER

In mijn werk als redacteur krijg ik manuscripten van – vooral – uitgeverijen toegestuurd om deze te redigeren, maar ook word ik door auteurs zelf benaderd voor het in vorm brengen van een verhaal.

Deze teksten, die straks in de boekhandels moeten liggen, behoren niet alleen in foutloos Nederlands geschreven zijn, ook moeten ze voldoen aan de ambachtelijke eisen.

Daartoe moet gelet worden op verhaallijn, stijl, opbouw, structuur, vaart, spanningsboog, toonkeuze, gebruik van zintuigen, geloofwaardige personages, goede dialogen en meer. Voorts moet een manuscript uiteraard origineel zijn.

Helaas komt het nogal eens voor dat een auteur – soms debuterend, soms al meer productief in het vak – zich niet verdiept heeft in hierboven genoemde zaken, maar toch hoe dan ook een boek over een bepaald onderwerp op de markt wil brengen. Hetzij via een uitgeverij, hetzij via Printing on Demand. Voor welke vorm van uitgeven ook gekozen wordt, er valt vaak niet aan te ontkomen dat ‘schrijfsels’ – al is het een vierde of vijfde boek van een bepaalde auteur – soms nog behoorlijk wat redactie nodig hebben.

Het gaat bij romans dan om teksten met bijvoorbeeld een teveel aan informatie, er wordt overmatig uitgeweid over een bepaalde omgeving; niet ter zake doende bijkomstigheden of opsommingen; er worden personages opgevoerd die uitgebreid beschreven worden, maar verder geen rol van betekenis hebben in het verhaal.

Als redacteur verbeter je niet alleen taal- en spelfouten, ook inhoudelijk valt er veel te controleren; zijn de genoemde feiten in een boek (reed er al een trein van Amsterdam naar Haarlem in 1836; het personage dat nu rode pumps draagt, had op de vorige bladzijde nog ballerina’s aan; als in een tekst de intense donkerte is beschreven, kunnen door personages geen kleuren worden herkend). Of er worden personages opgevoerd die eerst blond stijl haar hebben, maar een paar hoofdstukken verder ‘donkere krullen uit het gezicht wegstrijken’. Kortom, er moet doorgaans veel geschrapt, verbeterd en kloppend gemaakt worden, voor een manuscript goed genoeg is om tot boek te verworden.

Mijn opdrachten voor redactie gelden zeer diverse onderwerpen: veel romans en literaire boeken, maar ook wetenschappelijke werken, boeken over de Tweede Wereldoorlog, educatieve boeken en boeken over kunst.

Soms heb ik te maken met auteurs die weten hoe een boek in elkaar hoort te zitten en kan ik volstaan met corrigeren van spelling, maar in de meeste gevallen heb ik mijn handen eraan vol en moet de auteur gewezen worden op verbetering van inhoud, schrijftechniek en meerdere zaken die mis zijn, zoals genoemd.

Oudere auteurs hebben de spelling anders aangeleerd dan deze tegenwoordig door de Nederlandse Taalunie is vastgelegd in Het Groene Boekje. Zij schrijven bijvoorbeeld woorden los van elkaar die volgens de nieuwste regels van de Taalunie aan elkaar vast worden geschreven, of een woord als pannenkoek nog als pannekoek spellen, kado en buro schrijven, terwijl dat als sinds 1995 cadeau en bureau moet zijn, aktie in plaats van actie.

De tekst moet geüpgraded worden en ik kijk o.a. naar schrijftechniek, invalshoeken, het uitdiepen van karakters.

Een auteur vindt het niet altijd prettig als er teksten – waar hij of zij zo zijn best op heeft gedaan – geschrapt moeten worden (in schrijverstermen: ‘killing your darlings’). Toch zijn de meeste auteurs ook blij met mijn commentaar en staan ervoor open; zij willen immers dat hun boek tot in de puntjes klopt. Daarnaast beseffen ze: voldoet een manuscript niet aan de regels, dan is de kans groot dat het niet als boek op de markt komt. Zowel de uitgever (in de meeste gevallen de opdrachtgever) als de auteur zijn gebaat bij een goede redactie.

Als redacteur / schrijfcoach krijg ik geregeld manuscripten onder ogen die een goede opbouw missen en van A naar B kabbelen. Naar aanleiding van wat ik na meer dan twintig jaar ervaring tegenkwam in de vele manuscripten die ik onder handen had, én omdat veel mensen de wens hebben een boek te publiceren, maar worstelen met bepaalde schrijftechnieken, schreef ik in 2014 een schrijvershandleiding, En toen, en toen… en toen (ISBN: 978-90-822882-0-9 / NUR: 624. Het werd een boekje met een heldere uitleg in een taal die voor iedereen tussen 12 en 92 jaar te begrijpen is…

2018-07-23T08:34:05+00:00